Adres
Cumhuriyet Mah. Dekanlar Sok. No:2 D:1 Süleymanpaşa-TEKİRDAĞ
Danışan Destek Hattı
0533 442 5460

Pazar akşamı haftanın planını yaparsınız. Pazartesi yürüyüşe çıkar, salı günü yarım kalan bir işe dönersiniz. Çarşamba uzayan bir toplantı, perşembe evde bekleyen işler derken cuma geldiğinde plan defterini açmak bile içinizden gelmez. İnsan böyle bir haftanın sonunda “Neden disiplinli olamıyorum?” diye düşünebilir. Oysa önce takvime bakmak daha somut bir soru getirir. Plan, çarşamba gününün nasıl geçebileceğini hesaba katmış mıydı?
Disiplin kazanmak için seçtiğiniz hedefi gündelik hayatta ne zaman ve nasıl uygulayacağınız belli olan küçük bir adıma dönüştürerek başlayabilirsiniz. “Daha çok okuyacağım” yerine “Akşam çayımı bitirince iki sayfa okuyacağım” demek, ilk hareketi tarif eder. Kitabı oturduğunuz yere bırakmak işi kolaylaştırır. Bir akşam okuyamazsanız ertesi gün aynı iki sayfaya dönebilirsiniz. Planın en çok işe yarayan tarafı, yorucu günlerde de nereden başlayacağınızı bilmenizdir.
Disiplin, önem verdiğiniz bir davranışa günlük hayatınızda düzenli olarak yer açabilmektir. Haftada üç gün kısa bir yürüyüş yapmak, faturaları her cuma gözden geçirmek ya da yazmak istediğiniz metne kahvaltıdan sonra on dakika ayırmak disiplinin gündelik örnekleridir. Her davranışın sıklığı amacına göre değişir. Bir faturayı haftada bir kontrol etmek işinizi görürken yabancı dilde kısa alıştırmalar için haftada birkaç ayrı gün ayırmak isteyebilirsiniz.
Kendinizi “disiplinsiz” diye tanımladığınızda neyin aksadığını görmek zorlaşır. “İşten eve geldikten sonra yürüyüşe çıkmıyorum” cümlesi üzerinde çalışabileceğiniz bir ayrıntı verir. Eve dönüş saatiniz değişiyor olabilir. Eve girdiğinizde akşam yemeğiyle ilgilenmeniz gerekebilir. Öğle arasında on dakikalık boşluğunuz varsa yürüyüşü oraya taşımak daha uygulanabilir gelebilir. Sizi durduran koşulu belirlemek, planı hangi noktadan değiştireceğinizi gösterir.
“Düzenli ders çalışacağım” bir yön tarif eder. “Akşam yemeğinden sonra masaya oturup ilk soruyu okuyacağım” cümlesinde ise mekânı, zamanı ve ilk hareketi bilirsiniz. Kısa bir adım seçtiğinizde, ayırdığınız sürenin başını ne yapacağınıza karar vermekle geçirmezsiniz. İlk soruyu okuduktan sonra bir şeyler yazmaya devam edebilirsiniz. O akşamki zamanınız orada biterse ertesi sefer kaldığınız yeri bulmak için sorunun yanına bir işaret koyabilirsiniz.
İlk adımın büyüklüğünü seçerken sıradan bir iş gününüzü düşünün. İki saat boşluğunuz olduğu bir cumartesi, birçok plan yapmaya elverişlidir. Mesainin uzadığı bir günde on beş dakikanız kalıyorsa hedefi o süreye sığacak şekilde tarif etmek işe yarayabilir. “Dosyalarımı düzenleyeceğim” yerine “Masaüstündeki beş dosyayı ilgili klasörlere taşıyacağım” diyebilirsiniz. Hangi dosyaları taşıyacağınızı bilmek, işi kapatırken de tamamladığınız kısmı görmenizi sağlar.
| Hedef | Başlangıç anı | İlk adım |
|---|---|---|
| Daha çok kitap okumak | Akşam çayını bitirince | Ayraçtan itibaren iki sayfa okumak |
| Bir yazıyı tamamlamak | Bilgisayarı açıp masaya oturunca | Yazının üç alt başlığını taslağa eklemek |
| Düzenli yürümek | Öğle yemeğinin ardından | Binanın çevresinde kısa bir tur atmak |
| Evi daha düzenli tutmak | Akşam mutfaktan çıkmadan önce | Tezgâhtaki eşyaları yerlerine koymak |
| Yabancı dile zaman ayırmak | Sabah kahvesi hazırlanırken | Önceki alıştırmadan üç kelimeyi gözden geçirmek |
Başlangıç anını zaten yaptığınız bir şeyle eşleştirebilirsiniz. Hafta içi öğle yemeğini aşağı yukarı aynı saatte yiyorsanız “Öğle yemeğinden sonra defterimi açıp üç kelimeye bakacağım” cümlesi işinizi görür. Vardiyanız değişiyorsa “Her akşam yedide” gibi bir saat bazı günler karşılıksız kalabilir. “Eve gelip üstümü değiştirdikten sonra” gibi, saati değişse de gerçekleşen bir olaya bağlanmak planı daha esnek hâle getirir.
Seçtiğiniz anın uygunluğunu birkaç gün deneyerek anlayabilirsiniz. Örneğin kahveyi hazırlarken kelimelere bakmayı planladınız ama aynı anda çocuğunuzun çantasını hazırladığınızı fark ettiniz. Kahve düzenli bir işaret olabilir, yine de sonrasındaki birkaç dakika size ait olmayabilir. Benzer şekilde iş çıkışında yürümek istiyorsanız servis saatine yetişme telaşı planı sıkıştırabilir. Gününüzdeki boşluğa bakarken o zaman diliminde hangi işlerle uğraştığınızı da hesaba katın.
Yarım saat okumaya niyetlendiğiniz hâlde kitabı bulamadığınızı düşünün. Kitaplığı karıştırırken telefona bir bildirim gelir. Mesaja yanıt verirken akşam için ayırdığınız zamanın bir kısmı geçer. Sorunu çözmek için kitabı okuyacağınız koltuğun yakınına bırakabilir, telefonu başka bir yere koyabilir ve ayracı kaldığınız sayfaya yerleştirebilirsiniz. Böylece oturduğunuzda kitabı aramak yerine doğrudan açarsınız.
İş hayatında da benzer bir hazırlık yapılabilir. Sabah rapora dönmek istiyorsanız önceki akşam dosyayı kapatmadan önce kendinize nereden devam edeceğinizi söyleyen kısa bir not bırakın. “Grafiğin altına son iki haftanın farkını yaz” gibi bir cümle, sabah raporu baştan okumak için harcayacağınız zamanı azaltabilir. Düzenli başlamakta zorlandığınız işi düşünürken işe oturmadan önce tekrarladığınız hazırlık adımlarını yazın. Önceden yapabileceğiniz bir tanesini seçmek yeterli olabilir.
Yeni bir işe başlarken ayırdığınız süreyle yoğun bir günün sonunda ayırabileceğiniz süre farklı olabilir. Elinizde iki uygulanabilir seçenek olduğunda günün şartlarına göre karar verebilirsiniz. Evde bir yazı üzerinde çalışıyorsanız olağan günlerde yirmi dakika yazmayı, yoğun bir günde dosyayı açıp sonraki paragraf için iki madde yazmayı seçebilirsiniz. İkinci seçenek metni bitirmek için daha fazla oturum gerektirir. Yine de bir sonraki yazma sırasında elinizde nereden devam edeceğinizi gösteren bir taslak kalır.
Kısa seçeneği oluştururken hangi günlerde kullanacağınızı düşünün. Yürüyüşe ayırdığınız yarım saat, misafir beklediğiniz bir akşam beş dakikaya inebilir. Küçük seçenek her akşam devreye giriyorsa haftalık planınızı gözden geçirmek mantıklıdır. İş çıkışı yürüyüşünü iki uygun güne koyabilir ya da daha kısa bir rotayı baştan planlayabilirsiniz. Haftanın büyük kısmında kullanabileceğiniz bir süre seçtiğinizde, her akşam yeniden pazarlık etmeniz gerekmez.
Arka arkaya birkaç gün okuduktan sonra bir akşam ara verirseniz ertesi gün normalde okuyacağınız sayfa kadar okuyabilirsiniz. İki sayfalık bir hedefi dört sayfaya çıkarma mecburiyeti hissetmek, zaten zor geçen bir haftada okumayı daha kolay ertelemenize yol açabilir. Bir buluşma yüzünden akşam okuyamadıysanız kitabı yine oturduğunuz yere bırakıp bir sonraki uygun akşam için hazırlayabilirsiniz.
Aynı engel tekrar ediyorsa birkaç günü birlikte değerlendirin. Örneğin üç haftadır perşembe akşamları işten geç çıkıyorsanız o günü dil alıştırması programından çıkarabilir ya da alıştırmayı başka bir zamana taşıyabilirsiniz. “Hep aksatıyorum” diye hatırladığınız tabloya baktığınızda diğer günlerin çoğunda alıştırma yaptığınızı da görebilirsiniz. Böyle bir durumda tüm programı değiştirmek yerine perşembeye ayırdığınız yeri düzenlemek daha az uğraş gerektirir.
Basit bir takvimde davranışı yaptığınız günleri işaretleyip yanına zamanını yazabilirsiniz. Yürüyüş için “Salı öğle arası, on dakika” gibi bir kayıt, sadece kaç gün hareket ettiğinizi görmekten fazlasını sağlar. Hafta sonunda öğle aralarının iş çıkışına göre daha uygun olduğunu fark ederseniz sonraki yürüyüşü ne zamana koyacağınızı bilirsiniz. Aynı yöntemi okuma, ev işleri veya yarım kalan kişisel projeler için kullanabilirsiniz.
Bir haftalık kayıttan sonra ilk adımın yeterince açık olup olmadığına ve sürenin gününüze sığıp sığmadığına bakın. Metin yazmaya beş dakika ayırıp her seferinde birkaç cümleyle ilerlediyseniz uygun bir günde süreyi biraz artırabilirsiniz. Sık sık ayırdığınız sürenin yarısını hangi işi yapacağınızı düşünerek geçirdiyseniz önce ilk adımı daha açık tarif edin. Planı değiştirirken bir defada tek ayrıntıyı denemek, sonraki hafta neyin işe yaradığını görmeyi kolaylaştırır.
Bir haftalığına tek bir hedef seçin. Örneğin kitap okumaya yeniden yer açmak istediğinizi düşünün. İlk gün kitabı ve okumak istediğiniz yeri belirleyin. Akşam çayından sonra iki sayfa okuyacak şekilde hazırlık yapın. İlk iki denemede ne kadar okuyabildiğinizin yanında çayı bitirdikten sonra gerçekten boş vaktiniz olup olmadığına bakın. Çayı hep mutfakta ayakta içiyorsanız okuma zamanını kanepede oturduğunuz ilk ana alabilirsiniz.
Haftanın ortasında akşamlar dolarsa kitabı bir sonraki uygun güne hazırlayın. Hafta sonunda “Kaç gün okudum?” sorusuna “Hangi akşam daha rahat başladım?” sorusunu ekleyin. İki sayfa kolayca sığıyorsa sonraki hafta birkaç sayfa daha okuyabilirsiniz. Zamanınız hâlâ sıkışıksa sürenizi koruyup hafta sonu daha uzun bir okuma aralığı açmak da mümkün. Bir haftanın sonunda elinizde kendiniz hakkında bir etiket yerine işe yarayan saatlere ve koşullara dair gözlemler olur.
Aynı anda yürümek, okumak ve yabancı dil çalışmak istiyorsanız her hedef için haftada kaç gün ayırabileceğinizi düşünün. Üçünü de akşam yemeğinden sonraki tek boşluğa koyduğunuzda birini seçmek her gün ayrı bir karar hâline gelir. Önümüzdeki haftaya en kolay sığacak hedefi seçebilir, diğerlerine ne zaman döneceğinizi takvime yazabilirsiniz. Örneğin okumayı hafta içi iki akşama koyup yürüyüşe hafta sonu yer açabilirsiniz. Bir düzen oturduğunda diğer hedef için hangi zaman aralığının uygun olduğuna tekrar bakarsınız.
Bir işe oturabiliyor ama ilk birkaç dakikadan sonra başka şeylerle ilgilenmeye başlıyorsanız oturumun nerede dağıldığına bakın. Örneğin yabancı dil çalışırken her bilmediğiniz sözcük için telefona uzanıyor, ardından başka sayfalara geçiyor olabilirsiniz. Bir sonraki okumada bilmediğiniz sözcüklerin altını çizip paragrafı bitirdikten sonra yalnızca anlamı takip etmenizi engelleyenlere bakmayı deneyin. Böylece her sözcükte durmak yerine metnin tamamıyla ilgilenebileceğiniz bir zamanınız olur.
Bazı işlerde devam etmeyi zorlaştıran ayrıntı, oturumu ne zaman bitireceğinizi kestirememektir. Örneğin “Dolabı düzenleyeceğim” diye başlarsanız bir çekmeceyle ilgilenirken başka raflara da geçebilir ve yarım saat sonra kendinizi ortada bir yığın eşya ile bulabilirsiniz. “Üst çekmeceyi boşaltıp yeniden yerleştireceğim” derseniz nerede duracağınız bellidir. Ertesi gün ikinci çekmeceyi ele almak istediğinizde ilk oturumdan kalan yığınla uğraşmanız gerekmez.
Bir seyahat, taşınma veya iş yoğunluğu sebebiyle haftalarca ara verdiğinizde eski programınız hâlâ elinizde olabilir. Önce o programın bugünkü koşullarınıza uyup uymadığına bakın. Taşınmadan önce parka uğrayarak yürüyüş yapıyordunuz, fakat yeni evinizde aynı güzergâhı kullanamıyorsunuz diyelim. İlk gün eski yürüyüş sürenize ulaşmayı beklemek yerine yakın çevrede rahatça kullanabileceğiniz bir rota belirleyebilirsiniz. Akşam saatleri uygun gelmiyorsa hafta sonu gündüz saatlerinde denemek çevreyi tanımanıza da zaman verir.
Uzun aralarda nerede kaldığınızı hatırlamak da zaman alabilir. Bir dil kursuna dönüyorsanız yarım bıraktığınız ünitenin ilk alıştırmasına göz atın. Bir yazıyı tamamlamak istiyorsanız dosyanın son sayfasını okuyun ve açık kalan bir soruyu kenara not edin. Eski haftalardaki çalışma sürenizi hemen yakalamaya çalışırsanız hem kaldığınız yeri bulmayı hem de ilerlemeyi tek oturuma sıkıştırmış olursunuz. İlk dönüşte mevcut durumu görmek, sonraki oturum için yeterli hazırlığı sağlayabilir.
Bir adımı büyütme kararını en rahat geçen gününüze göre vermeyin. İki sayfa okumaya ayırdığınız zaman birkaç yoğun akşamda da elinizde kalıyorsa, sonraki hafta dört sayfayı deneyebilirsiniz. Süreyi artırdığınız hafta okumak daha sık erteleniyorsa önceki hedefe dönmek veya uzun okumayı yalnızca iki akşama koymak mümkün. Okuduğunuz süre değişse de kitap için ayırdığınız yer ve başlama anı aynı kalabilir.
Her alışkanlığın büyümesi de gerekmez. Cuma akşamı on dakika ayırarak haftanın ödemelerini takip edebiliyorsanız süre işinizi görüyor demektir. Takibinizi uzatmadan aynı düzeni koruyabilirsiniz. Ne kadar zaman ayıracağınızı belirleyen şey davranışın size ne sağladığıdır. Bitirmek istediğiniz bir proje daha uzun oturumlar gerektirebilirken gündelik bir işi zamanında yapmak için birkaç dakika yeterli olabilir.
Başlamak için bugün yapabileceğiniz bir hareket seçin. Kaldığınız sayfayı açmak, yarınki yürüyüş için ayakkabınızı kapının yanına koymak ya da dosyanıza bir sonraki adımı yazmak yeterli bir başlangıç olabilir. İlk denemeden sonra planınızı gerçek gününüzle karşılaştırın. Düzen, tekrar edebildiğiniz ve aksadığında geri dönebildiğiniz adımlarla şekillenir.
Bir önceki yazımıza https://mutluyasam.com.tr/ick-nedir-ani-ilgi-kaybi-neden-olur/ linki üzerinden ulaşabilirsiniz.
İçerikler